Jacht

Duidelijkheid over jacht en wildbeheer op private gronden

Jacht en wildbeheer roepen vaak uiteenlopende reacties op. Voor Landelijk Vlaanderen is het echter in de eerste plaats een eigenaarskwestie: wie private gronden bezit, krijgt vroeg of laat te maken met wild, schade, beheermaatregelen en het jachtrecht.

In dit deel van de handleiding bieden we een helder en objectief overzicht van het jachtrecht in Vlaanderen, met bijzondere aandacht voor de positie van de grondeigenaar. We lichten toe hoe het wettelijke kader in elkaar zit, welke keuzes je als eigenaar hebt en met welke actoren je in de praktijk te maken krijgt.

Landelijk Vlaanderen verdedigt het jachtrecht en het wildbeheer als onderdeel van het eigendomsrecht, zonder de jacht zelf te promoten. Onze focus ligt op rechtszekerheid, correcte toepassing van de regelgeving en een duurzaam beheer van private gronden waarin eigenaars hun rol bewust en goed geïnformeerd kunnen opnemen.

In deze handleiding:

Deel 1 - Wat is het jachtrecht?

Deel 2 - Wetgeving en regels

Deel 3 - Soorten- en wildbeheer

Deel 4 - Praktische situaties

Deel 5 - Wie doet wat?

Deel 1 - Wat is het jachtrecht?

Het jachtrecht maakt deel uit van het eigendomsrecht en bepaalt wie op een perceel mag jagen en onder welke voorwaarden.

Het jachtrecht is in Vlaanderen onlosmakelijk verbonden met het eigendomsrecht. Wie eigenaar is van een perceel, beschikt in principe ook over het recht om op dat perceel te jagen.

Als eigenaar kan je:

Zelf jagen (mits je voldoet aan alle wettelijke voorwaarden); of
Het jachtrecht afstaan of verpachten aan een derde. Die derde wordt dan de jachtrechthouder.

Het afstaan of verpachten van het jachtrecht gebeurt vrijwillig en bij voorkeur schriftelijk. Zo vermijd je discussies over wie waar mag jagen en onder welke voorwaarden.

Belangrijk om weten is dat het jachtrecht losstaat van het gebruik van de grond. Ook wanneer je je grond verpacht voor landbouw, blijft het jachtrecht in principe bij de eigenaar, tenzij anders overeengekomen.

Veelgemaakte misverstanden

“Als ik mijn grond verpacht, verlies ik mijn jachtrecht.”
Niet noodzakelijk. Het jachtrecht blijft bij de eigenaar, tenzij expliciet anders afgesproken.

“Jacht is verplicht.”
Nee. Jacht is een recht, geen plicht. Als eigenaar beslis je of het jachtrecht wordt uitgeoefend.

“In natuurgebieden mag nooit gejaagd worden.”
Ook in natuur- en bosgebieden kan onder voorwaarden beheer of jacht toegelaten zijn.

Deel 2 - Wetgeving en regels

Dit deel geeft een overzicht van de wetgeving die jacht en wildbeheer regelt, en van de voorwaarden waaraan jagers en jachtrechthouders moeten voldoen.

De jacht in Vlaanderen is strikt gereglementeerd. De regelgeving bepaalt onder meer:

Welke soorten bejaagd mogen worden;
In welke periode en met welke middelen;
Wie mag jagen en onder welke voorwaarden; en
Welke verantwoordelijkheden de jachtrechthouder draagt.

Om met een vuurwapen te mogen jagen, moet een jager:

Slagen voor een theoretisch en praktisch jachtexamen;
Beschikken over een geldig jachtverlof;
Verzekerd zijn voor burgerlijke aansprakelijkheid;
Een bewijs van goed zedelijk gedrag kunnen voorleggen.

Voor eigenaars is vooral van belang dat:

Jacht enkel mag plaatsvinden met toestemming van de jachtrechthouder;
De jachtrechthouder verantwoordelijk is voor een correcte naleving van de wetgeving;
Jacht altijd moet gebeuren met respect voor veiligheid, natuur en omgeving.

Deel 3 - Soorten- en wildbeheer

Vlaanderen combineert soortenbescherming met actief wildbeheer en schadebestrijding. Hier lees je hoe dat systeem werkt en wat dit betekent voor jou als eigenaar.

Het Vlaamse soortenbeleid steunt op het zogenaamde Soortenbesluit. Dat besluit combineert drie pijlers:

1. Algemene soortenbescherming
Veel dier- en plantensoorten zijn beschermd. Ze mogen niet verstoord, gevangen of gedood worden, behalve in strikt omschreven gevallen.

2. Actief beheer en behoud
Voor bepaalde soorten of soortengroepen worden beschermings- en beheerprogramma’s uitgewerkt. In sommige gevallen kan daarbij worden afgeweken van de individuele bescherming, bijvoorbeeld om populaties duurzaam in stand te houden.

3. Beheer en bestrijding van schadeveroorzakende soorten
Wanneer bepaalde soorten schade veroorzaken aan landbouw, economische activiteiten of natuur, kan beheer of bestrijding worden toegestaan. Dit gebeurt steeds binnen een wettelijk kader en onder duidelijke voorwaarden.

Voor grondeigenaars is het belangrijk te weten dat:

Niet alle wildsoorten bejaagbaar zijn;
Schade door wild aanleiding kan geven tot bijzondere maatregelen;
Ook buiten het jachtseizoen beheer mogelijk is, mits toestemming en volgens de regels.

Daarnaast bestaan er specifieke regelingen voor schade veroorzaakt door wild afkomstig uit niet-jachtzones, zoals natuur- of bosreservaten waar niet mag worden gejaagd.

Deel 4 - Praktische situaties

Concrete situaties op het terrein, zoals jachtplannen, vogelrijke gebieden en schade door wild, met aandacht voor de gevolgen voor eigenaars.

Vogelrijke gebieden

Vogelrijke gebieden zijn zones die door de Vlaamse overheid werden aangeduid op basis van hun uitzonderlijke betekenis voor watervogels. Het gaat om gebieden waar:

Minstens 1% van de Noordwest-Europese populatie van een soort voorkomt, of
Regelmatig concentraties van meer dan 20.000 watervogels aanwezig zijn.

Binnen deze gebieden worden, in overleg tussen

wildbeheereenheden en jachtrechthouders;
beheerders van natuur- en bosreservaten;
lokale landbouworganisaties;

maatregelen uitgewerkt om verstoring van watervogels te vermijden.

Die maatregelen kunnen bestaan uit:

Rust- en foerageerzones;
Tijdelijke of permanente jachtverboden op waterwild;
Bijkomende beschermingsmaatregelen.

Let op: vogelrijke gebieden zijn niet hetzelfde als Vogelrichtlijngebieden (Natura 2000), al kunnen ze soms overlappen.

Schade door wild

Schade aan teelten, bossen of infrastructuur door wild komt regelmatig voor. Afhankelijk van de situatie kan:

Preventie worden opgelegd of ondersteund;
Beheer of bestrijding worden toegestaan;
Een regeling bestaan voor schadevergoeding, zeker wanneer het wild afkomstig is uit zones waar niet gejaagd mag worden.

Als eigenaar is het belangrijk om schade tijdig te melden en overleg te plegen met de jachtrechthouder en bevoegde instanties.

Veelgestelde vragen

Eigenaars nemen vaak contact op met Landelijk Vlaanderen met vragen zoals:

Mag er gejaagd worden op mijn perceel?
Wie is verantwoordelijk bij schade door wild?
Wat als mijn grond in een bijzondere zone ligt?
Kan ik voorwaarden opleggen aan het jachtrecht?

In de meeste gevallen is het antwoord sterk afhankelijk van de lokale context en de gemaakte afspraken. Tijdig overleg en goede informatie zijn daarbij noodzakelijk.

Deel 5 - Wie doet wat?

Overzicht van de belangrijkste instanties en organisaties betrokken bij jacht, wildbeheer en schadeafhandeling.

Bij jacht en wildbeheer zijn verschillende actoren betrokken, elk met hun eigen bevoegdheden en verantwoordelijkheden. Voor grondeigenaars is het niet altijd duidelijk wie waarvoor bevoegd is. Hieronder geven we een overzicht.

Vlaamse overheid

De Vlaamse overheid bepaalt het algemene beleids- en regelgevend kader voor jacht, wildbeheer en soortenbescherming. Ze legt vast:

Welke soorten beschermd of bejaagbaar zijn;
In welke periodes en onder welke voorwaarden jacht mogelijk is;
Welke afwijkingen of beheermogelijkheden bestaan bij schade of bijzondere situaties.

Via subsidies en projectoproepen ondersteunt de Vlaamse overheid ook initiatieven die bijdragen aan biodiversiteit, leefgebiedverbetering en duurzaam faunabeheer.

Agentschap voor Natuur en Bos (ANB)

Het Agentschap voor Natuur en Bos staat in voor de uitvoering en handhaving van het jacht- en soortenbeleid. Concreet:

Verleent het adviezen en vergunningen;
Ziet het toe op de naleving van de jachtwetgeving;
Is het ANB het aanspreekpunt bij overtredingen, schadegevallen of vragen over beheermaatregelen;
Beheert het ANB bossen en natuurreservaten waar vaak bijzondere jachtregels gelden.

Voor eigenaars is ANB vaak de belangrijkste contactpersoon bij vragen over wat wel en niet toegelaten is.

Wildbeheereenheden (WBE’s)

Wildbeheereenheden zijn samenwerkingsverbanden van jachtrechthouders binnen een afgebakend gebied. Hun rol bestaat uit:

Het coördineren van het wildbeheer op lokaal niveau;
Het opstellen en uitvoeren van beheerplannen;
Het verzamelen van gegevens over wildstanden en schade;
Overleg met overheden, landbouw- en natuurorganisaties.

Hoewel eigenaars niet verplicht zijn om actief deel te nemen aan een WBE, hebben beslissingen van een WBE vaak een impact op het beheer in de regio.

Jachtrechthouders en jagers

De jachtrechthouder is degene die het jachtrecht uitoefent, hetzij als eigenaar, hetzij via overdracht of pacht. Hij of zij:

Is verantwoordelijk voor een correcte uitvoering van de jacht;
Moet alle wettelijke voorwaarden naleven;
Draagt verantwoordelijkheid voor veiligheid, schadebeperking en naleving van beheerafspraken.

Jagers handelen altijd in opdracht en onder verantwoordelijkheid van de jachtrechthouder.

Grondeigenaars

De grondeigenaar blijft een centrale actor, ook wanneer hij het jachtrecht overdraagt. Als eigenaar:

Beslis je of en aan wie je het jachtrecht toekent;
Kan je voorwaarden koppelen aan het gebruik van je grond;
Blijf je betrokken bij vragen rond schade, beheer en afstemming met andere vormen van grondgebruik.

Duidelijke afspraken met de jachtrechthouder zijn essentieel om conflicten te vermijden.

Landbouw- en natuurorganisaties

Landbouw- en natuurorganisaties worden vaak betrokken bij overleg rond wildbeheer, schadepreventie en gebiedsgerichte maatregelen. Ze dienen als gesprekspartner en kennisdrager, maar nemen geen beslissingen over het jachtrecht zelf.

Subsidies en biotoopverbetering in jachtgebieden

Jacht en wildbeheer beperken zich niet tot het bejagen van soorten. Ook biotoopverbetering speelt een belangrijke rol.

Zo nam Landelijk Vlaanderen deel aan een projectoproep rond biotoopverbetering en -herstel in beboste jachtgebieden, ondersteund door het Jachtfonds van de Vlaamse overheid en het Europese Horizon 2020-project SINCERE. In dit project werd ingezet op:

Omvorming van homogeen naaldbos naar gemengd bos;
Aanplant van boom- en struiksoorten met meerwaarde voor fauna en flora;
Versterking van bosranden en structuurvariatie.

Dit voorbeeld toont aan dat ook particuliere eigenaars, in samenwerking met bosgroepen en andere partners, gebruik kunnen maken van subsidies om biodiversiteit en duurzaam beheer te versterken.

Let op: subsidieregelingen en oproepen wijzigen in de tijd. Informeer je steeds over de actuele voorwaarden en mogelijkheden.