Landelijk Vlaanderen vraagt aandacht voor de impact op private eigenaars, landbouwers en investeringen in de open ruimte
De discussie rond de Europese Natuurherstelverordening (Nature Restoration Law) neemt in Vlaanderen steeds verder toe. Recent trokken zowel Boerenbond, VOKA als UNIZO aan de alarmbel over de mogelijke gevolgen van het ontwerp van Vlaams natuurherstelplan voor vergunningen, investeringen en economische ontwikkeling.
Landelijk Vlaanderen deelt een aantal van deze bezorgdheden.
Als vereniging die private eigenaars, landgoederen, landbouwers, bosbeheerders en erfgoedbeheerders vertegenwoordigt, stellen wij vast dat de gevolgen van de natuurherstelverordening veel verder reiken dan enkel de landbouw- of bedrijfswereld. Ook duizenden private eigenaars van gronden, bossen, natuurgebieden, historische domeinen en open ruimte zullen rechtstreeks met deze regelgeving worden geconfronteerd.
De recente standpunten van VOKA, UNIZO en Boerenbond tonen aan dat de bezorgdheid over de mogelijke impact van de natuurherstelverordening breed leeft. Landelijk Vlaanderen stelt vast dat naast ondernemingen en landbouwers ook private eigenaars van open ruimte rechtstreeks met de gevolgen geconfronteerd zullen worden.
Natuurherstel is belangrijk, maar rechtszekerheid evenzeer
Landelijk Vlaanderen onderschrijft het belang van biodiversiteit, natuurherstel, klimaatadaptatie, waterbeheer en een robuust landschap. Veel eigenaars leveren vandaag reeds vrijwillig belangrijke inspanningen via natuurbeheer, bosbeheer, landschapsbeheer, waterbuffering, agroforestry en de aanleg van kleine landschapselementen.
Maar natuurherstel kan enkel succesvol zijn wanneer eigenaars voldoende rechtszekerheid behouden.
Vandaag leeft bij veel eigenaars de bezorgdheid dat vrijwillige inspanningen voor bijkomende natuur op termijn kunnen leiden tot bijkomende beperkingen, vergunningsproblemen of waardeverlies van hun eigendom.
Die bezorgdheid is niet theoretisch.
In het verleden zagen we reeds dat tijdelijke natuur soms een quasi permanent karakter kreeg, dat spontane natuurontwikkeling nieuwe beperkingen met zich meebracht, en dat vormen van agroforestry, boslandbouw of landschapsversterking aanleiding konden geven tot discussies over de juridische status van gronden, waardoor landbouw- of ontwikkelingsmogelijkheden onder druk kwamen te staan.
Dergelijke ervaringen werken ontmoedigend voor eigenaars die vandaag bereid zijn om vrijwillig bijkomende natuur te realiseren.
Landelijk Vlaanderen is van mening dat vrijwillig gerealiseerde bijkomende natuur niet automatisch mag leiden tot een permanente wijziging van de juridische status van een eigendom. Eigenaars die bijdragen aan natuurherstel moeten de zekerheid behouden dat toekomstige keuzes inzake landbouw, bosbeheer, erfgoedbeheer of andere vergunde functies mogelijk blijven binnen een duidelijk, voorspelbaar en rechtszeker kader.
Vrijwilligheid stimuleren in plaats van afremmen
Landelijk Vlaanderen is van mening dat Vlaanderen nood heeft aan instrumenten die eigenaars stimuleren om bijkomende natuur te ontwikkelen zonder daarbij hun toekomstige ontwikkelingsmogelijkheden definitief in het gedrang te brengen.
Wij pleiten daarom voor systemen die:
- vrijwillige natuurontwikkeling stimuleren;
- rechtszekerheid bieden aan eigenaars;
- toekomstige vergunningen en investeringen niet onmogelijk maken;
- natuurherstel combineren met andere maatschappelijke functies;
- private investeringen in natuur ondersteunen in plaats van afremmen;
- eigenaars belonen die bijdragen aan biodiversiteit, klimaatadaptatie en landschapskwaliteit.
Wanneer eigenaars bereid zijn om vandaag bijkomende natuur, boomkroonoppervlakte, houtkanten, bosuitbreiding, waterbuffering of andere natuurwaarden te realiseren, moet dit worden aangemoedigd en niet bestraft.
Wanneer eigenaars vrezen dat vrijwillig aangelegde natuur later aanleiding kan geven tot bijkomende beperkingen, vergunningseffecten of een wijziging van de juridische status van hun eigendom, ontstaat het risico dat net die vrijwillige natuurontwikkeling wordt afgeremd. Dat zou haaks staan op de doelstellingen die de natuurherstelverordening net wil bereiken.
Ook openruimte-eigenaars moeten mee aan tafel
In het huidige debat worden vooral de gevolgen voor landbouw en ondernemerschap besproken. Dat is terecht.
Maar de impact op private eigenaars van open ruimte verdient minstens evenveel aandacht.
Een aanzienlijk deel van de Vlaamse open ruimte bevindt zich immers in privaat beheer. Zonder actieve medewerking van eigenaars zullen de Europese natuurdoelstellingen onmogelijk gerealiseerd kunnen worden.
Daarom vraagt Landelijk Vlaanderen dat private eigenaars volwaardig worden betrokken bij de verdere uitwerking van het Vlaamse natuurherstelplan en de bijhorende instrumenten.
Oproep tot overleg
Landelijk Vlaanderen roept de Vlaamse overheid op om het verdere traject rond de natuurherstelverordening uit te werken in nauw overleg met alle betrokken actoren:
- private eigenaars;
- landbouworganisaties;
- ondernemersorganisaties;
- natuurverenigingen;
- lokale besturen;
- terreinbeheerders.
Natuurherstel mag geen nieuw vergunningeninfarct veroorzaken.
De uitdaging bestaat erin natuurherstel, economische ontwikkeling, landbouw, erfgoed, klimaatdoelstellingen en eigendomsrechten met elkaar te verzoenen.
Landelijk Vlaanderen zal dit dossier de komende maanden actief opvolgen en constructief bijdragen aan het debat over de Vlaamse uitvoering van de Europese natuurherstelverordening. Wij zijn ervan overtuigd dat natuurherstel enkel succesvol kan zijn wanneer eigenaars, landbouwers, ondernemers, natuurorganisaties en overheden samen werken aan oplossingen die zowel ecologisch als maatschappelijk duurzaam zijn.
Alleen via samenwerking, rechtszekerheid en wederzijds vertrouwen kunnen de natuurdoelstellingen worden gerealiseerd zonder eigenaars, landbouwers, ondernemers en investeerders af te schrikken.
