Persbericht
Private grondeigenaars zijn massaal bereid om méér natuur en publieke ruimte op hun eigen gronden te creëren als ze daarvoor in ruil bouwmogelijkheden krijgen op andere percelen. Dat stelt Landelijk Vlaanderen, die bijna één miljoen private eigenaars in Vlaanderen vertegenwoordigt en een onderzoek deed naar de mogelijkheden om de Vlaamse beleidsdoelstellingen een extra boost te geven. De regeling die o.a. naar voren wordt geschoven, komt overgewaaid uit Nederland, waar de ‘rood voor groen’-regeling al langer bestaat. Vandaag maakt de organisatie het onderzoek over aan Vlaams minister van Omgeving Jo Brouns.
Eén op zes Vlamingen bezit vandaag een eigen stuk natuur, een eigen bos of een lap landbouwgrond. In totaal gaat het om een historisch record van 1 miljoen private eigenaars van een stuk Vlaams ‘buitengebied’: een toename van ruim één derde tegenover 40 jaar geleden. En opmerkelijk: hun aantal blijft maar toenemen. “Wat als we al die mensen nu eens méér zouden kunnen stimuleren om mee een boost te geven aan de omgevingsuitdagingen waar Vlaanderen mee kampt”, zo luidde de redenering al langer bij Landelijk Vlaanderen. Ook de Vlaamse overheid blijkt nu curieus naar de antwoorden op die vraag.
Precies daarnaar deed Landelijk Vlaanderen dan ook, op vraag van de Vlaamse overheid, zopas onderzoek. En wat blijkt: bij de landeigenaars is de motivatie om bij te dragen aan klimaat en natuurdoelen groter dan ooit. Bijna 9 op de 10 (86%) private grondeigenaars zeggen méér tijd en energie te willen steken in hun grond als ze er ook voordeel uit zouden halen.
De onderzoeksresultaten worden vandaag overgemaakt aan Vlaams minister van Omgeving Jo Brouns. Dat gebeurt tijdens een bezoek aan de terreinen rondom het kasteel van Grimbergen, waar de grondeigenaar de minister zal rondleiden op de bosrijke, bijna magische setting waar dit najaar opnieuw Voodoo Village zal plaatsvinden, een festival voor techno en house muziek.
Rood voor groen-regeling
Eén ding is alvast zeker: de zogeheten “rood voor groen”-regeling die tot één van de suggesties van Landelijk Vlaanderen behoort, kan op veel bijval rekenen van Vlaamse eigenaars en beheerders van gronden. Het principe is eenvoudig: private eigenaars zouden bouwmogelijkheden (rood) krijgen in ruil voor extra natuurcreatie of open ruimte (groen).
Of concreter: private eigenaars zijn bereid om op de ene grond volop te ontharden, een gebouw af te breken en extra natuur te creëren, als ze op hun ander perceel – waar het logischer is – mogen bouwen. De stellige overtuiging dat dit in Vlaanderen alle kans op slagen heeft, heeft volgens Landelijk Vlaanderen alles te maken met het versnipperde landschap in onze regio.
Hetzelfde principe - wat op heel wat bijval kan rekenen - geldt trouwens ook voor een slimme ‘geel voor groen’-regeling, waarbij slecht gelegen landbouwgrond wordt ingeruild voor natuurgrond, en vice versa.
“Gronden hebben in Vlaanderen meer dan eens om historische redenen niet de meest logische bestemming gekregen. Een perceel waar gebouwen op staan, is soms groen ingekleurd en bijgevolg kan er dan niet bijgebouwd worden. Hetzellfde principe is soms ook van toepassing op landbouwgrond. Dat leidt bij eigenaars of landbouwers wel vaker tot frustraties en het remt hen af om bijvoorbeeld in extra natuur te investeren. We zijn het ermee eens dat bestemmingswijzigingen niet met de ogen dicht mogen gebeuren, maar als het logisch is moeten we er ook pragmatisch naar durven kijken”, zegt Valerie Vandenabeele, directeur bij Landelijk Vlaanderen.
Meer nog: door slim om te gaan met bouwrechten en open ruimte kunnen we de woonontwikkeling meer clusteren en grotere samenhangende natuur- en landbouwgebieden creëren, zo luidt het bij Landelijk Vlaanderen.
Slim ruilsysteem
Het onderzoek wijst alvast uit dat eigenaars bereid zijn om te investeren in natuur en open ruimte, maar nood hebben aan heldere en meer evenwichtige regels. 9 op de 10 grondeigenaars (92%) in Vlaanderen zeggen zo investeringen uit te stellen door onzekerheid over de toekomstige regelgeving.
“Als beiden meer naar elkaar toe groeien, zal dit de maatschappij ten goede komen, zonder dat het de overheid belastinggeld moet kosten. Vandaag zien we dat eigenaars omwille van de onzekerheid nog te vaak investeringen uitstellen en natuurontwikkeling op de lange baan schuiven. Met een slim ruilsysteem kan die negatieve spiraal doorbroken worden: eigenaars krijgen zo opnieuw perspectief en incentives, open ruimte wordt actief versterkt, en projecten kunnen op maat en vrijwillig worden uitgewerkt”, aldus Valerie Vandenabeele.
Whole Estate Plan
Het onderzoek van Landelijk Vlaanderen schuift nog een ander opmerkelijk voorstel naar voren om de Vlaamse overheid te helpen met haar beleidsdoelstellingen: het Whole Estate Plan. De mosterd werd uit UK gehaald, waar eigenaars een officieel businessplan kunnen opstellen voor hun gronden. Eens het verdienmodel en alle achterliggende plannen een ‘go’ van de overheid hebben gekregen, zou een vergunning nog maar een kleintje moeten zijn.
"Grondeigenaars, hoe groot of klein ook, zien hun gronden vandaag veel meer als een last dan een lust. Daarom zijn ze meer en meer op zoek naar verdienmodellen. Door bijvoorbeeld een festival, een bedrijfsevent of yogasessies op hun grond te organiseren, kunnen ze er nog iets aan verdienen, waardoor de bereidheid om te investeren en de grond zelfs publiek te maken groter wordt. Ook daar kan de overheid een stimulator zijn, met alle positieve gevolgen vandien.”
8 op de 10 private grondeigenaars (79%) is er volgens Landelijk Vlaanderen alvast van overtuigd dat zo’n Whole Estate Plan tot een win-win kan leiden.
Gedeelde verantwoordelijkheid
Vlaams minister van Omgeving en Landbouw Jo Brouns stelt zich alvast open voor de onderzoeksresultaten.
Vlaams minister Jo Brouns: “Ik dank Landelijk Vlaanderen voor dit onderzoek. Private grondeigenaars zijn belangrijke partners en een deel van de oplossing in de aanpak van onze omgevingsuitdagingen. Het onderzoek toont aan dat natuurontwikkeling niet alleen een opdracht is voor overheden of natuurverenigingen, maar een gedeelde verantwoordelijkheid van ons allemaal. We zullen de voorstellen zorgvuldig bekijken om samen te bouwen aan een duurzaam Vlaanderen.”
Galerij
Bekijk de mooiste momenten van dit evenement
